Endometriozis

23 Temmuz, 20:17
tarihin de güncellendi.
Prof. Dr. Banu Kumbak Aygün
Prof. Dr. Banu Kumbak Aygün
Kadın Hastalıkları Ve Doğum Uzmanı
Endometriozis (Çikolata kisti hastalığı)Endometriozis son yıllarda daha sık karşımıza çıkan, kadınlarda sebep olduğu ağrı nedeniyle yaşam kalitesini etkileyebilen, iyi huylu fakat uzun süreli tedavi gerektiren estrojen bağımlı bir hastalıktır. Gelişmiş ülkelerde ve eğitimli grupta daha sık görüldüğü ifade edilmektedir. Artık günümüzde tüm dünyada endometriozis hastalığı ile ilgili paylaşım grupları, dernekler vardır ve sadece endometriozis ile ilgili bilimsel toplantılar düzenlenmektedir. Gelecekte endometriozis ile ilgili şu anda mevcut olan pek çok bilinmeyen gün yüzüne çıkacak ve hastalık tamamen tedavi edilebilecektir.ENDOMETRİOZİS NEDİR?Endometriozis, bir başka ifade ile çikolata kisti hastalığı, rahim iç yüzünü döşeyen endometrium tabakasında bulunan hücrelerin kadının başka organlarında bulunması durumudur. Endometriozis hücreleri bulundukları organlarda büyüyerek ve kanama yaparak kitle, yapışıklık ve darlık oluşturabilmekte ve böylece de şikayetlere yol açmaktadır. Her ay kadın vücudunda salgılanan hormonlar döllenen yumurtanın yerleşmesi için endometrium tabakasında büyüme ve kalınlaşma sağlar. Eğer hamilelik gerçekleşmezse bu kalınlaşmış endometrium tabakası dökülerek kanar ve mensturasyon (adet olma) görülür. Diğer organlarda yer alan endometriozis hücreleri de vücutta salgılanan hormonlara aynı cevabı verir, bu hücreler de aynen rahimin iç duvarındaki endometrium hücreleri gibi büyürler ve mensturasyon sırasında dökülür ve kanarlar. Bu karın içindeki veya diğer organlardaki kanama vücudu terk edemediğinden, karın ağrısı, hassasiyet, yapışıklık ve zamanla kitleye sebep olur. Örneğin endometriozis hücreleri yumurtalık üzerinde bulunduğunda, zaman içerisinde hücrelerin büyümesi ve kanaması ile yumurtalık kisti oluşabilir, bu kiste içeriği koyu kırmızı kahverengi olduğundan çikolata kisti (endometrioma) denir.
  • Endometriozis iyi huylu fakat uzun süreli tedavi gerektiren kronik bir hastalıktır.
  • Endometriozis tedavi edilebilir bir hastalıktır.
  • Endometriozis kanser değildir.
  • Endometriozis bulaşıcı değildir.
  Endometriozis hangi organlarda görülür?Endometriozis genellikle pelvis içerisinde; yumurtalıklar çevresinde, tüpler üzerinde, rahim yüzeyinde, rahimi yerinde tutan bağların üzerinde, karın zarının yüzeyinde bulunur. Ayrıca daha nadir olarak bağırsaklar, idrar torbasında da bulunabilir. Nadir görülen vakalarda cilt, omurilik, akciğer, göz ve beyinde endometriozise rastlanmıştır. Endometriozise rastlanmamış tek organ dalaktır.ENDOMETRİOZİS NEDEN OLUR?Endometriozisin nasıl ve neden oluştuğu net olarak bilinmemektedir. Bu konuda değişik teoriler ortaya atılmıştır. Endometriozis oluşumunda tek bir teorinin değil birden fazla teorinin olabileceği ileri sürülmüştür. Bu teoriler:
  • Geriye doğru adet görme: Bu teoride mensturasyon sırasında endometrium hücreleri geriye doğru, tüplerden geçerek karın içine dökülür. Dökülen hücreler karın içindeki organlar üzerine yapışarak büyür. Kadınların çoğu geriye doğru adet görme yaşarlar, fakat bu kadınların vücutları bu hücreleri içeren kanı temizleyerek organlara yerleşmesini engeller. Dolayısıyla endometriozis olan kadınlarda bazı bağışıklık sistemi problemleri olabileceği ve bu nedenle de endometriozis hücrelerinin karın içerisinden temizlenemediği ileri sürülmüştür.
  • Dolaşım sistemi veya lenfatik sistemle yayılma: Endometriozis hücrelerinin kan dolaşımı veya lenfatik dolaşıma geçerek vücuda yayılmasına dayanan bir teoridir. Bu teori göz ve cilt gibi uzak organlarda endometriozis gelişimini açıklayabilmektedir.
  • Genetik yatkınlık: Bazı ailelerde endometriozisin neredeyse tüm kadın bireylerde görülmesi genetik yatkınlık olasılığını düşündürmektedir.
  • Bağışıklık sisteminde bozukluk: Bu teoride vücudun bağışıklık sistemi hücreleri endometriozis hücreleriyle savaşamaz. Endometriozisi olan çoğu kadında diğer bazı bağışıklık sistemi hastalıklarının da birlikte görülmesi bu olasılığı düşündürmektedir.
  • Çevresel faktörler, kimyasal maddelere maruziyet: Çevremizdeki bazı toksinler (dioksin gibi) bağışıklık sistemini, üreme sistemini etkileyerek endometriozise neden olabilir.
  • Metaplazi: Metaplazi bir hücrenin başka tür bir hücreye farklılaşmasıdır. Metaplazi genellikle bir uyarana cevaben hücrelerin yeni ortama adapte olabilmek için kendilerini değiştirmesidir.
ENDOMETRİOZİS SEMPTOMLARI NELERDİR?Endometriozisin klasik semptomları şöyledir;
  • ağrılı adet görme
  • cinsel ilişki sırasında ağrı
  • infertilite (kısırlık)
Endometriozisli kadınlarda görülen diğer semptomlar şunlardır;Ağrı
  • adet döneminde aşırı ağrı
  • adet dönemi başlamadan önce ağrı
  • cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
  • yumurtlama döneminde ağrı
  • muayene yapılırken ağrı
  • bacak ağrısı
  • bel ağrısı
  • sürekli kasık ağrısı
Kanama
  • adet döneminde pıhtılı kanama
  • uzamış adet görme
  • adet öncesi lekelenme
  • düzensiz adet görme
Bağırsak ve mesaneye bağlı semptomlar
  • dışkılama sırasında ağrı
  • bağırsaklardan kanama
  • idrar yaparken ağrı
  • idrarda kan görülmesi
  • ishal, kabızlık
  • kolik ağrı
Diğer semptomlar
  • uyuşukluk
  • bulantı
  • aşırı yorgunluk
  • depresyon
  • adet döneminde baygınlık hissi, bayılma
Endometriozisli çoğu kadın bu semptomların bazılarını yaşar, bazılarında ise hiçbir şikayet olmayabilir. Endometriozisin büyüklüğü ve vücutta yaygınlığı hissedilen ağrıyla doğru orantılı değildir. Yumurtalık üzerindeki çikolata kistleri ağrısız olabilir ve sadece infertilite araştırması yapılırken tesadüfen bulunabilir. Küçük boyutlardaki bir endometriozis, daha yaygın ve büyük bir endometriozis lezyonuna göre daha ağrılı olabilir.Bütün bu semptomların nedeni endometriozis olabildiği gibi başka hastalıklar da olabilir. Bu nedenle bu gibi şikayetleri olan kadınların bir jinekolog ile görüşmesi ve endometriozis varlığı açısından değerlendirilmesi gerekir.Endometriozis ne sıklıkta görülür?Endometriozis kabaca her 10 kadından birinde görülmektedir. Adet ağrısı olan her 10 kadının 6’sında, çocuk sahibi olmak isteyen her 10 infertil kadının 4’ünde endometriozis görülmektedir. Ağrı kesicilere cevap  vermeyen kasık ağrıları ve adet ağrıları olan ergenlik dönemindeki genç kızların ise %50’sinde endometriozis olabilir.Kimlerde endometriozis olur?Daha sıklıkla bir doğurganlık çağı hastalığı olmasına rağmen ergenlik döneminde, bekar genç bayanlarda ve hatta menopozdaki kadınlarda bile endometriozis olabilir. Endometriozis infertil kadınlarda, doğuştan tıkayıcı nitelikte rahim anormalliği olan kadınlarda sıklıkla görülmektedir.Endometriozis tanısı nasıl konur?Endometriozis tanısında şikayetlerin değerlendirilmesi ve jinekolojik muayene ile ultrasonografi gibi yardımcı görüntüleme yöntemleri tanıyı koymak için önemlidir. Endometriozis tanısını koymak için hastalıktan şüphelenmek çok önemlidir. Pelvik ağrısı olan kadınlarda ve genç kızlarda endometriozis olasılığı akla getirilmelidir. Radyolojik tetkikler, kan testleri ve muayene tanı koymak için kesin yöntem değildir. Bu testlerin normal çıkması endometriozis olmadığını göstermez. Çünkü endometriozis sadece karın zarını tutmuş olabilir veya rahim ile yumurtalıklar arasında ciddi yapışıklıklar yapmış olabilir fakat bu tür lezyonlar görüntüleme yöntemleri ile ortaya konulamaz. Bu yüzden tanıda gecikme yaşanılabilir. Yakın zamanda yapılan çalışmalara göre semptomlar ile doktora gitme ve tanı konma arasında 7-12 yıl geçmektedir. Endometriozisin kesin tanısı laparoskopi dediğimiz endoskopik inceleme ile konulmaktadır. Laparoskopi ameliyatı, göbek deliğinden yapılan küçük bir kesiden kamera ile karın içine girilip, karın içerisinin ve rahimin dış yüzeyi ile yumurtalıkların incelenebildiği endoskopik bir operasyondur. Doktor bu yolla pelvik organları, yumurtalık kistlerini, endometriozis odaklarını tespit eder. Aynı anda laparoskopik olarak bu endometriozis odaklarının tedavisini yapmak da mümkündür. 

Merhaba, 
Geçmiş olsun. Çikolata kisti hastalarında yumurtalık kapasitesi değerlendirildikten sonra ve tüplerin durumu da ortaya konularak tedavi planı yapmak gerekir. Tabii sperm değerleri de önemlidir. Ameliyat geçirdiğiniz için ve de aradan 10 sene geçtiği için tüp bebek tedavisi uygun olacaktır. Sağlıklı günler dilerim

Bize Yazın
Sizi Arayalım